Wprowadzenie pracy w niepełnym wymiarze godzin w niemieckich zakładach pracy - Kurzarbeit

W celu ochrony zatrudnienia pracodawcy mogą wprowadzić Kurzarbeit na właściwej podstawie z prawa pracy i ubiegać się o Kurzarbeitergeld po spełnieniu przesłanek świadczenia. Zgłoszenie ubytku pracy do Agentur für Arbeit nie zastępuje wymaganej podstawy zmiany czasu pracy i wynagrodzenia.

1. Co oznacza praca w niepełnym wymiarze godzin (Kurzarbeit)?

2. Jakie świadczenia przysługują pracownikom z tytułu pracy w niepełnym wymiarze godzin?

3. Jakie są wymagania dotyczące pracy w niepełnym wymiarze godzin?

4. W jaki sposób mogę ubiegać się o świadczenia z tytułu pracy w skróconym wymiarze godzin?

Co oznacza praca w niepełnym wymiarze godzin na terenie Niemiec (tzw. Kurzarbeit)?

Kurzarbeit oznacza czasowe skrócenie zwykłego czasu pracy z powodu przejściowego niedoboru pracy. Nie jest tym samym co stałe zatrudnienie na część etatu (Teilzeit), choć po polsku bywa opisywana jako „praca w niepełnym wymiarze godzin”. Czas wypłaty Kurzarbeitergeld wynosi ustawowo zasadniczo do 12 miesięcy; obowiązujące przedłużenie dopuszcza do 24 miesięcy, nie dłużej niż do 31 grudnia 2026 r. Trzeba odróżnić okres pobierania świadczenia od podstawy prawnej wprowadzenia skróconej pracy.

Jakie świadczenia przysługują pracownikom z tytułu pracy w niepełnym wymiarze godzin w Niemczech?

Jeżeli niemiecka firma tymczasowo zredukuje Państwa normalny czas pracy, możecie Państwo w Niemczech otrzymać świadczenia z tytułu pracy w niepełnym wymiarze godzin. Służy to przynajmniej częściowemu zrekompensowaniu Państwu utraty godzin pracy, a przede wszystkim utrzymaniu Państwa pracy. Odróżnia się trzy różne formy rekompensaty za krótki czas pracy:

• Saison-Kurzarbeitergeld dotyczy ustawowo objętych branż budowlanych i kwalifikowanego ubytku pracy w okresie zimowym, zasadniczo od grudnia do marca; przyczyną może być pogoda lub sytuacja gospodarcza. Nie jest to świadczenie dla każdej pracy sezonowej. Nie jest świadczeniem dla wszystkich zawodów „słabo opłacanych zimą”.

• Koniunkturalny dodatek za pracę w niepełnym wymiarze godzin: Jeżeli z powodów gospodarczych lub z powodu szczególnych wydarzeń nie ma już wystarczającej ilości pracy dla pracowników w niemieckiej firmie, pomaga w tym koniunkturalny dodatek za skrócony czas pracy. Zasadniczo jest płatny przez okres do 12 miesięcy, z uwzględnieniem opisanego wyżej czasowego wydłużenia i jest dostępny dla wszystkich niemieckich firm pod pewnymi warunkami.

• Dodatek transferowy z tytułu pracy w niepełnym wymiarze godzin: Dodatek jest przeznaczony jako pomoc przejściowa i jest przeznaczony dla pracowników w Niemczech, których miejsca pracy trwale odpadają w wyniku restrukturyzacji.

Jakie są wymagania dotyczące pracy w niepełnym wymiarze godzin?

Wymagania, które muszą być spełnione, aby wypłacane były świadczenia z tytułu pracy w niepełnym wymiarze godzin, są uregulowane w §§ 95 do 106 SGB III (Niemiecki Kodeks Ubezpieczeń Społecznych III).

Odpowiednio, pracownicy są uprawnieni do otrzymania wynagrodzenia za skrócony czas pracy w Niemczech, jeżeli spełnione są następujące warunki:

• § 96 SGB III: utrata pracy musi mieć przyczyny gospodarcze lub wynikać z nieuniknionego zdarzenia, być przejściowa i nieunikniona. Zasadniczo w miesiącu rozliczeniowym co najmniej jedna trzecia zatrudnionych musi mieć utratę wynagrodzenia brutto większą niż 10%; przy liczeniu progu obowiązują ustawowe reguły, w tym dotyczące osób uczących się zawodu. Dawne ułatwienia pandemiczne nie stanowią ogólnej dzisiejszej zasady.

• Wymagania operacyjne (§ 97 SGB III): W celu spełnienia wymagań operacyjnych, w niemieckim zakładzie musi być zatrudniona co najmniej jedna osoba.

• Wymagania osobiste (§ 98 SGB III): Wymagania osobiste są uregulowane w § 98 SGB III. Są one spełnione, jeżeli pracownik kontynuuje pracę po rozpoczęciu okresu braku pracy, stosunek pracy nie został wypowiedziany ani rozwiązany porozumieniem (Aufhebungsvertrag), i osoby, których to dotyczy, nie są wykluczone z otrzymywania zasiłku z tytułu pracy w niepełnym wymiarze godzin. Przy niezdolności do pracy powstałej podczas pobierania Kurzarbeitergeld warunki osobiste mogą być nadal spełnione, dopóki istnieje lub bez ubytku pracy istniałoby prawo do kontynuacji wynagrodzenia za czas choroby (§ 98 ust. 2 SGB III).

• Powiadomienie o skróceniu czasu pracy (§ 99 SGB III): Skrócenie czasu pracy musi być również zgłoszone do niemieckiego urzędu pracy (Bundesagentur für Arbeit). Jest to obowiązek niemieckiego pracodawcy.

Prawo zależy m.in. od zatrudnienia podlegającego ubezpieczeniu od bezrobocia. Typowy Minijob nie daje prawa do Kurzarbeitergeld. Osób uczących się zawodu nie wolno jednak wyłączać automatycznie: pracodawca powinien najpierw wykorzystać możliwości kontynuowania kształcenia, a § 19 BBiG przewiduje szczególne zachowanie wynagrodzenia. Inne świadczenia, choroba i emerytura wymagają oceny ustawowych warunków.

W jaki sposób mogę ubiegać się w Niemczech o świadczenia z tytułu pracy w skróconym wymiarze godzin?

Nie trzeba samodzielnie występować o wypłatę Kurzarbeitergeld — zajmuje się tym pracodawca. Musi istnieć skuteczna podstawa wprowadzenia Kurzarbeit, np. układ zbiorowy, porozumienie zakładowe lub odpowiednie uzgodnienie umowne. Do zgłoszenia ubytku pracy przez pracodawcę dołącza się stanowisko przedstawicielstwa pracowników, gdy ono istnieje (§ 99 SGB III). Formularz zgłoszenia obejmuje m.in.:

• Adres niemieckiej firmy

• Okres planowanego skrócenia czasu pracy

• Dane dotyczące czasu pracy

• Informacje na temat działania

• Dane dotyczące braku pracy

Pracodawca zgłasza ubytek pracy do Agentur für Arbeit, a następnie składa wnioski o Kurzarbeitergeld zgodnie z właściwą procedurą. Urząd ocenia przesłanki świadczenia; nie zastępuje to podstawy z prawa pracy pozwalającej obniżyć czas pracy i wynagrodzenie, np. właściwego porozumienia zakładowego, układu lub uzgodnienia z pracownikiem.

Weryfikacja wskazanych zagadnień: 3 października 2026 r. Źródła: Bundesagentur für Arbeit: Kurzarbeitergeld; § 1 IV KugBeV: przedłużenie do końca 2026 r.; § 98 SGB III; § 99 SGB III.