Jeśli zamierzacie Państwo złożyć pozew w sądzie, zwykle musicie Państwo pokryć koszty sądowe. Jeśli potrzebujecie Państwo adwokata, który będzie Państwa reprezentował w postępowaniu, także Państwo sami będą musieli ponieść koszty. Koszty te powstaną również w przypadku obrony w sądzie.
Zwolnienie z kosztów postępowania ma na celu umożliwienie Państwu dochodzenia lub obrony swoich praw, jeżeli nie możecie Państwo pokryć tych kosztów lub możecie ich tylko częściowo pokryć.
Wniosek o Prozesskostenhilfe (PKH), a w sprawach rodzinnych Verfahrenskostenhilfe (VKH), rozpoznaje sąd. Oprócz sytuacji dochodowej i majątkowej bada on wystarczające szanse powodzenia oraz brak bezzasadnego prowadzenia sprawy. Pomoc może być przyznana bez rat albo z ratami; nie jest automatycznym skutkiem niskich dochodów. Udział i ustanowienie adwokata ocenia się według właściwych przepisów.
Do wniosku o Prozesskostenhilfe służy urzędowy formularz dotyczący sytuacji osobistej i ekonomicznej (dochodowej i majątkowej) wraz z wymaganymi dowodami. Można przygotować go online lub pobrać w urzędowym serwisie Justiz-Services. Jeśli korzystają Państwo z polskich objaśnień, mogą one ułatwić zrozumienie pytań, lecz nie oznaczają, że niemiecki sąd przyjmie dokument wypełniony po polsku. Przy zamieszkaniu w Polsce należy również sprawdzić właściwą procedurę transgranicznej pomocy prawnej w UE i wymagania dotyczące tłumaczenia wniosku (§§ 1076–1078 ZPO). Przycisk prowadzący do portalu kancelarii nie jest urzędowym formularzem Justiz-Services. PKH oznacza pomoc w kosztach procesu, nie zawsze pełne zwolnienie. W postępowaniu sądowym zasadą jest język niemiecki; przed złożeniem należy sprawdzić właściwy formularz, język i wymagane załączniki.
PKH nie zwalnia zasadniczo z obowiązku zwrotu kosztów przeciwnika w razie przegranej. W pierwszej instancji sądu pracy obowiązuje szczególna reguła § 12a ArbGG dotycząca własnych kosztów pełnomocnika. Poza sądem może wchodzić w grę Beratungshilfe; obrona z urzędu w sprawie karnej opiera się na odrębnych przesłankach. Sąd może później sprawdzić sytuację finansową, co do zasady do czterech lat po prawomocnym zakończeniu lub innym zakończeniu postępowania.
Aktualizacja: 2 października 2026 r. Poniższe źródła odnoszą się do omówionych zasad; ocena konkretnej sprawy wymaga jej dokumentów.
Podstawy prawne i źródła: § 114 zpo; § 115 zpo; § 120a zpo; § 123 zpo; § 12a arbgg.
Weryfikacja wskazanych zagadnień: 3 października 2026 r. Źródła: Justiz-Services: formularz PKH; § 184 GVG; § 1078 ZPO: wnioski transgraniczne.