Podobnie jak polskie prawo, regulacje niemieckie przewidują kilka rozwiązań w zakresie prowadzenia działalności. Jednym z nich jest Gewerbe (potocznie Gewerba), czyli działalność gospodarcza podlegająca zasadom prawa działalności gospodarczej. W dzisiejszym wpisie wskazujemy, jakie dokumenty są potrzebne przy zakładaniu Gewerbe w Niemczech oraz odpowiadamy na pytanie, co trzeba zrobić, aby rozpocząć działalność.
Gewerbe nie jest formą prawną firmy. Działalność taką może prowadzić przedsiębiorca jednoosobowy, spółka osobowa lub kapitałowa. Należy odróżnić ją m.in. od wolnych zawodów (Freie Berufe). Zgłoszenie z § 14 GewO składa się właściwemu organowi gminy; osobno bada się pozwolenia, kwalifikacje rzemieślnicze i obowiązki wobec izb.
Aby założyć działalność, trzeba okazać wskazane w przepisach dokumenty. Należą do nich: dowód osobisty lub paszport, dokumenty poświadczające zameldowanie oraz potwierdzenie uiszczenia opłaty za zgłoszenie. W niektórych przypadkach przyszły przedsiębiorca musi również przedstawić dodatkowe zaświadczenia, np. o niekaralności, zabezpieczeniu finansowym czy nieposiadaniu zaległości podatkowych, a także zgody związane z funkcjonowaniem firmy, np. koncesję czy tytuł mistrzowski.
Działalność rejestruje się za pomocą formularza online bądź przesyłając do urzędu wniosek papierowy. Urząd ds. Działalności Gospodarczej (Gewerbeamt) mieści się na ogół w urzędzie miasta (Bürgeramt) lub ratuszu (Rathaus). W zgłoszeniu należy m.in. określić, czy Gewerbe w Niemczech jest działalnością główną, czy dodatkową, a także wskazać jej zakres. Zgłoszenie jest odpłatne. Wysokość opłaty zależy od urzędu, w którym Gewerbe jest rejestrowana. Odpłatna jest również ewentualna korekta wniosku, np. w związku z rozszerzeniem zakresu działalności. Stąd warto dokładnie przemyśleć, jeszcze przed przesłaniem formularza, czym konkretnie firma będzie się w przyszłości zajmować. Do urzędu nie trzeba udawać się osobiście – zgłoszenia może dokonać upoważniona osoba po okazaniu pełnomocnictwa.
Należy także dokonać wymaganej rejestracji podatkowej. Obowiązek wpisu do Handelsregister nie wynika wyłącznie z przekroczenia jednej kwoty dochodu lub obrotu. Dla osoby fizycznej znaczenie mają rodzaj i rozmiar działalności wymagającej organizacji kupieckiej (§ 1 HGB); dla określonych form spółek wpis wynika z ich przepisów. Mały przedsiębiorca może w odpowiednich warunkach uzyskać wpis dobrowolnie.
Przy rejestrowaniu działalności przyszły przedsiębiorca podaje zwykle adres zameldowania. Warto jednak pamiętać, że niemieckie prawo przewiduje także możliwość założenia działalności bez meldunku. Aby zarejestrować Gewerbe, należy wówczas przedstawić adres, pod którym firma będzie działać. W zależności od branży i sposobu wykonywania działalności może nim być np. siedziba firmy czy mieszkanie w Niemczech.
Osoba, która zamierza świadczyć usługi w Niemczech, może prowadzić Gewerbe m.in. jako przedsiębiorca jednoosobowy. Aby to zrobić, powinna wypełnić i przesłać specjalny formularz (papierowy bądź online), w którym określa się m.in. zakres działalności. Do założenia firmy w Niemczech potrzebne są podstawowe dokumenty i zaświadczenia, w tym dokument tożsamości czy zaświadczenie o niekaralności (w przypadku niektórych branż). Zgłoszenia można dokonać również nie będąc zameldowanym w Niemczech – w takiej sytuacji należy podać w urzędzie adres firmy.
Aktualizacja: 2 października 2026 r. Poniższe źródła odnoszą się do omówionych zasad; ocena konkretnej sprawy wymaga jej dokumentów.