Zwykły termin przedawnienia wynosi trzy lata (§ 195 BGB). Według § 199 ust. 1 BGB biegnie zasadniczo od końca roku, w którym roszczenie powstało, a wierzyciel znał okoliczności uzasadniające roszczenie i osobę dłużnika albo nie znał ich wskutek rażącego niedbalstwa. Sama teoretyczna możliwość wiedzy nie wystarcza. Dla wielu roszczeń obowiązują reguły szczególne.
Proszę uzyskać przegląd Państwa roszczeń i kiedy Państwa roszczenia ulegają przedawnieniu. Proszę odpowiednio wcześnie podjąć skuteczną czynność ochrony roszczenia; samo przypomnienie nie wystarcza, a nie w ostatniej chwili. Jeżeli przedawnienie grozi z końcem roku, mogą Państwo bez pomocy adwokata wystąpić o sądowy nakaz zapłaty.
Przykład aktualny: jeżeli roszczenie powstało w 2023 r. i w tym roku spełniono przesłanki wiedzy, zwykły termin może upłynąć 31 grudnia 2026 r. Trzeba jednak uwzględnić zawieszenie, ponowny początek biegu i przepisy szczególne. Przedawnienie nie oznacza samoistnego wygaśnięcia roszczenia, lecz daje dłużnikowi zarzut pozwalający odmówić świadczenia.
§§ 195 i 199 BGB określają regułę ogólną, ale nie wszystkie terminy zaczynają się z końcem roku. Roszczenia z tytułu wad, roszczenia stwierdzone prawomocnym wyrokiem czy roszczenia o określone szkody mogą podlegać innym terminom. Krótkie umowne terminy wygaśnięcia (Ausschlussfristen) są dodatkowym, odrębnym zagadnieniem.
Dla zwykłego trzyletniego przedawnienia istotna jest znajomość okoliczności uzasadniających roszczenie i osoby dłużnika albo brak tej wiedzy wynikający z rażącego niedbalstwa (§ 199 ust. 1 BGB). Sama nieznajomość prawnej oceny sytuacji nie musi opóźniać początku terminu. Aby jednak proces nie przeciągał się w nieskończoność, niemiecki ustawodawca ustalił maksymalne limity czasowe, kiedy ktoś później dowiaduje się o swoich roszczeniach. Są to granice przedawnienia niezależne od wiedzy wierzyciela; nie oznaczają automatycznego wygaśnięcia roszczenia. Po przedawnieniu dłużnik może podnieść zarzut i odmówić spełnienia świadczenia (§ 214 BGB).
Nie istnieje uniwersalna granica dziesięciu lat. § 199 ust. 2–4 BGB przewiduje zależnie od rodzaju roszczenia granice dziesięcioletnie lub trzydziestoletnie, liczone od różnych zdarzeń. Roszczenia wymienione w § 197 BGB, w tym określone roszczenia stwierdzone tytułem, mogą mieć termin trzydziestoletni. Właściwy termin trzeba przyporządkować do podstawy roszczenia.
Jeżeli ostatni dzień terminu przedawnienia przypada na niedzielę, dzień ustawowo wolny od pracy lub sobotę, koniec terminu zostaje przesunięty na następny dzień roboczy (§ 193 niemieckiego kodeksu cywilnego).
Obok zwykłego trzyletniego terminu istnieją ważne szczególne zasady, które prowadzą do krótszego lub dłuższego okresu przedawnienia.
Dwa lata na wady fizyczne – Jeżeli produkt jest wadliwy, mają Państwo jako kupujący dwa lata na żądanie, aby sprzedawca usunął wadę. Okres ten rozpoczyna się w momencie dostarczenia towaru lub w momencie, gdy opuszczą Państwo sklep i zabiorą ze sobą swoje zakupy (§ 438 ust. 1 nr 3 niemieckiego kodeksu cywilnego).
Dwa lata na wady z tytułu umowy o dzieło – Jeżeli np. zlecili Państwo rzemieślnikowi serwis lub naprawę pralki, okres przedawnienia wynosi również dwa lata. Okres przedawnienia rozpoczyna się w momencie przyjęcia przez Państwa dzieła (§ 634a ust. 1 nr 1 niemieckiego kodeksu cywilnego).
Pięć lat w przypadku wad budowlanych – Jeżeli np. przeprowadzili Państwo remont lub przebudowę nieruchomości i przy tym doszło do wad budowlanych, mają Państwo pięć lat (§ 634a ust. 1 nr 2 niemieckiego kodeksu cywilnego).
Dziesięć lat dla nieruchomości – Okres przedawnienia dla praw do nieruchomości wynosi dziesięć lat (§ 196 niemieckiego kodeksu cywilnego). Przykład: Spłacili Państwo swój kredyt budowlany i chcą Państwo, aby obciążenie nieruchomości na rzecz banku zostało wykreślone z księgi wieczystej. W tym przypadku termin przedawnienia rozpoczyna się w momencie, gdy roszczenie staje się wymagalne, a nie na koniec roku.
Czego wielu ludzi nie wie: Jeżeli roszczenie jest przedawnione, to nie wygasa automatycznie. Jeżeli wierzyciel żąda od Państwa pieniędzy, mimo że termin już dawno upłynął, to bezwzględnie muszą mu Państwo o tym powiedzieć. Brak reakcji nie jest dobrym pomysłem – mogą Państwo jeszcze otrzymać negatywny wpis w agencji kredytowej Schufa. W naszym przewodniku po Schufie dowiedzą się Państwo, jak sprawdzić, co jest tam przechowywane na Państwa temat.
Przedawnienie trzeba podnieść jako zarzut; sąd zasadniczo nie uwzględnia go z urzędu. Samo milczenie wobec pozwu lub sądowego nakazu może prowadzić do niekorzystnego rozstrzygnięcia mimo upływu terminu. W Mahnverfahren trzeba odróżnić Widerspruch od późniejszego Einspruch i stosować termin z pouczenia.
Zwykłe wezwanie do zapłaty nie wstrzymuje samo biegu przedawnienia. Ochronę może zapewnić m.in. prawidłowe postępowanie sądowe lub Mahnverfahren, a także rzeczywiste negocjacje w rozumieniu § 203 BGB. Każdy sposób ma własne przesłanki i ograniczenia.
W Mahnverfahren trzeba prawidłowo oznaczyć i zindywidualizować żądanie. Zawieszenie z § 204 BGB wiąże się zasadniczo z doręczeniem nakazu. § 167 ZPO może cofnąć skutek do dnia złożenia wniosku, jeżeli doręczenie nastąpi „demnächst”; zawinione istotne opóźnienia, np. przy opłatach lub danych adresowych, mogą zagrozić temu skutkowi.
Podobnie przy pozwie znaczenie ma jego doręczenie i ewentualne działanie § 167 ZPO, a nie bezwarunkowo samo wysłanie dokumentu. Pozew powinien wskazywać strony, konkretne żądanie i jego podstawę. Czekanie do ostatniego dnia zwiększa ryzyko błędów, braku właściwej formy i opóźnienia doręczenia.
Jeżeli prowadzą Państwo poważne negocjacje z dłużnikiem, może to również zatrzymać bieg przedawnienia (§ 203 niemieckiego kodeksu cywilnego). Trzeba wykazać prowadzenie negocjacji dotyczących roszczenia lub okoliczności, na których jest ono oparte i poszukiwanie rozwiązania. Zwykły list do przeciwnika, że chce Pan „porozmawiać” nie wystarczy. Dla bezpieczeństwa proszę zażądać od dłużnika pisemnego oświadczenia, że termin przedawnienia nie będzie biegł na czas rozmów.
Oczywiście jest też możliwe, że przeciwna strona nie reaguje na taki list, tylko czeka do końca roku, aby wysiedzieć problem. Jeżeli taki przebieg zdarzeń stanie się oczywisty, powinni Państwo złożyć postępowanie upominawcze lub pozew, aby uniknąć przedawnienia.
Aktualizacja: 2 października 2026 r. Poniższe źródła odnoszą się do omówionych zasad; ocena konkretnej sprawy wymaga jej dokumentów.
Podstawy prawne i źródła: § 195 BGB; § 199 BGB; § 203 BGB; § 204 BGB; § 167 ZPO.
Weryfikacja wskazanych zagadnień: 3 października 2026 r. Źródła: § 214 BGB; § 199 BGB; § 203 BGB: zawieszenie i okres po zakończeniu negocjacji.