Praca w Niemczech: Co pracownicy opieki powinni wiedzieć.

1. Informacje o bezpieczeństwie i higienie pracy w Niemczech
2. Mam w domu starszych krewnych (lub krewnych w ciąży lub małe dzieci), którzy potrzebują opieki i nie chcę ich narażać na ryzyko zakażenia się ode mnie chorobą Corona. Jak to wygląda w Niemczech?
3. Sam należę do grupy ryzyka. Jakie są cechy szczególne w Niemczech?
4. Informacje na temat organizacji pracy i czasu pracy
5. Czy niemiecki pracodawca może przydzielić mnie do innych stanowisk/działów/obszarów niż te, w których normalnie pracuję?
6. Czy w Niemczech obowiązują specjalne przepisy w obszarach, w których nie mam doświadczenia zawodowego?
7. Czy istnieją jakieś szczególne cechy krótkoterminowej zmiany planu służby w Niemczech?
8. Czy niemiecki pracodawca może zaplanować minusowe godziny pracy, jeśli obecnie nie ma wystarczającej ilości pracy?
9. Czy pracodawca musi przestrzegać liczby pracowników w domach opieki w Niemczech również w czasach korony?
10. Czy muszę wykonać test Corona w czasie wolnym od pracy?
11. Czy na polecenie pracodawcy muszę przenocować w niemieckim zakładzie opieki stacjonarnej?
12. Informacje o dochodach
13. Kiedy mi się należy „premia Corona” w Niemczech?
14. Czy niemieckie pracownice opieki mają prawo do premii za zagrożenie?
15. Czy niemiecki pracodawca może zabronić mi kontynuowania mojej dotychczasowej pracy dodatkowej?

Dostarczamy ważnych informacji na temat zdrowia i bezpieczeństwa pracy, czasu pracy i dochodów w branży opieki w Niemczech.

Informacje o bezpieczeństwie i higienie pracy w Niemczech

1. Jakie środki zapobiegawcze musi podjąć mój niemiecki pracodawca, aby chronić swoich pracowników przed Coroną?
   W skrócie, pracodawcy w Niemczech muszą zrobić wszystko, co możliwe, aby zapobiec zachorowaniu swoich pracowników na chorobę Corona w miejscu pracy w Niemczech. Dlatego musi on chronić Państwa kompleksowo i utrzymywać ryzyko na jak najniższym poziomie. Jest to część obowiązku opieki i ochrony pracodawcy, który wynika z licznych niemieckich przepisów ochronnych.
   To, jak daleko sięga obowiązek ochrony w Państwa przypadku, jest kwestią indywidualnego przypadku i nie można na to odpowiedzieć w sposób ogólny. W takim przypadku zaleca się skonsultowanie się z niemiecką radą zakładową, specjalistą ds. bezpieczeństwa i higieny pracy, lekarzem zakładowym i/lub naszym doradcą prawnym w języku polskim.
2. Czy mogę odmówić opieki nad pacjentami/mieszkańcami/opiekunami chorymi na Koronę w Niemczech?
   W zasadzie jest to część Państwa działalności zawodowej i dlatego nie można jej odmówić. Dotyczy to generalnie również sytuacji, gdy pracowali Państwo wcześniej w innej dziedzinie i posiadają odpowiednie kwalifikacje.
3. Czy muszę leczyć (zakażonych) pacjentów/podopiecznych/opiekunów w Niemczech, jeśli nie ma wystarczającej ilości sprzętu ochronnego?
   Jeżeli niemiecki pracodawca nie wywiązuje się ze swoich obowiązków opieki i ochrony, wówczas pracownikowi może przysługiwać prawo do odmowy wykonania świadczenia w tym zakresie. Oznacza to, że jeżeli nie ma wystarczającej ilości odzieży ochronnej, to w Niemczech może być prawnie możliwe odmówienie opieki nad (zakażonymi) pacjentami/mieszkańcami/odbiorcami opieki.
   Przed odmową świadczenia usług niemiecki pracodawca musi jednak w większości przypadków zostać uświadomiony o swoim obowiązku opieki i ochrony. Ale uwaga: prawo do odmowy wykonania odnosi się wyłącznie do czynności, dla której nie ma wystarczającego wyposażenia ochronnego. W przypadku prawa do odmowy wykonania świadczenia, niemieckiemu pracodawcy grozi niebezpieczeństwo popadnięcia w tzw. zwłokę przyjęcia świadczenia. Oznacza to, że byłby on nadal zobowiązany do zapłaty wynagrodzenia w Niemczech. Ponadto, jeżeli w indywidualnym przypadku nie ma prawa do odmowy wykonania świadczenia, istnieje również ryzyko dla pracowników. W najgorszym przypadku wypowiedzenie w Niemczech może być złożone. Dlatego zaleca się w indywidualnych przypadkach zasięgnąć polskojęzycznej porady przed odmową przyznania świadczeń.
4. Czy podczas godzin pracy w szpitalnej opiece dla osób starszych w Niemczech muszę przez cały czas nosić maskę ochronną na usta i nos?
   Aby odpowiedzieć na to pytanie, warto spojrzeć na kontekst: chodzi o zakres prawa niemieckiego pracodawcy do wydawania poleceń. Zgodnie z § 106 zdanie 2 kodeksu handlu i przemysłu (Gewerbeordnung, GewO) prawo do wydawania poleceń rozciąga się również na porządek i zachowanie pracowników w miejscu pracy. Obejmuje to prawo do żądania noszenia niezbędnej odzieży ochronnej. W zasadzie niemiecki pracodawca może więc wydać polecenie noszenia ochrony ustno-nosowej. W pojedynczych przypadkach powstaje jednak pytanie, czy można również nakazać, aby odzież ochronna była noszona przez cały czas. Tutaj należy osobno sprawdzić, czy rzeczywiście są Państwo do tego zobowiązani. Na przykład pracodawca w Niemczech musi brać pod uwagę również takie ograniczenia jak choroby i niepełnosprawność pracowników.

Mam w domu starszych krewnych (lub krewnych w ciąży lub małe dzieci), którzy potrzebują opieki i nie chcę ich narażać na ryzyko zakażenia się ode mnie chorobą Corona. Jak to wygląda w Niemczech?

Zgodnie z niemieckim prawem pracy, nie ma tu żadnego uprawnienia. Nie ma to wpływu na Państwa obowiązki zawodowe. Jednak w tych przypadkach można by sobie wyobrazić zatrudnienie Państwa w innych dziedzinach, o ile byłoby to możliwe. W tym przypadku zaleca się rozmowę z niemieckim pracodawcą i znalezienie wspólnego rozwiązania.

Sam należę do grupy ryzyka. Jakie są cechy szczególne w Niemczech?

Z drugiej strony, samo przynależenie do grupy ryzyka nie zwalnia Państwa z obowiązku stawienia się w pracy. Sensownym rozwiązaniem jest rozmowa z Państwa pracodawcą w Niemczech i znalezienie wspólnego rozwiązania. Np. praca w miejscach bez bezpośredniego kontaktu z pacjentami/rezydentami/opiekunami z lub potencjalnie z Coroną. Przydatne może być również zwrócenie się do lekarza zakładowego w celu zainstalowania sensownych środków ochronnych u niemieckiego pracodawcy.
Co mogę zrobić, jeśli niemieckie przedsiębiorstwo nie przestrzega przepisów BHP i obawiam się zagrożenia dla pacjentów/rezydentów/opiekunów i pracowników?

Istnieje kilka możliwości:
Zgłaszanie zagrożeń: W celu ochrony siebie i poszkodowanych pacjentów/rezydentów/opiekunów prawem, ale i obowiązkiem pracowników jest wskazywanie na możliwe zagrożenia.
Skarga do organu przedstawicielskiego (np. rady zakładowej): Pracownicy mogą również złożyć skargę do swojego organu przedstawicielskiego (por. np. § 85 BetrVG). Rada zakładowa musi przyjąć skargę i – jeśli uzna ją za uzasadnioną – zadbać o to, aby niemiecki pracodawca podjął działania korygujące.

Skarga do niemieckiego pracodawcy i / lub urzędu nadzoru: Jeżeli pracownicy są zdania, że środki bezpieczeństwa i higieny pracy pracodawcy są niewystarczające ze względu na konkretne przesłanki, mogą złożyć skargę do swojego pracodawcy (§ 17 ArbSchG). Jeżeli skarga pracowników nie zostanie rozpatrzona, mają oni możliwość i prawo do poinformowania właściwego niemieckiego urzędu nadzoru (§ 17 ust. 2 ArbSchG).

Odmowa pracy wymaga konkretnej podstawy i proporcjonalnej oceny zagrożenia. Zgłoś brak ochrony i żądaj jego usunięcia; przy bezpośrednim poważnym zagrożeniu trzeba uwzględnić § 9 ArbSchG. Nie każda wada organizacyjna uprawnia automatycznie do całkowitej odmowy pracy z zachowaniem płacy.

Informacje na temat organizacji pracy i czasu pracy

1. Czy niemiecki pracodawca może przydzielić mnie do innych stanowisk/działów/obszarów niż te, w których normalnie pracuję?

Przeniesienie do innego działu może mieścić się w prawie wydawania poleceń z § 106 GewO, o ile nie sprzeciwiają się temu umowa, układ zbiorowy, porozumienie zakładowe i ustawa. Polecenie musi odpowiadać słusznemu uznaniu, kwalifikacjom i bezpieczeństwu pracy. Wyraźne umowne ograniczenie miejsca lub rodzaju pracy nie znika samo z powodu braków personelu. W odpowiednich zakładach przeniesienie może wymagać współudziału rady zakładowej według BetrVG.

2. Czy w Niemczech obowiązują specjalne przepisy w obszarach, w których nie mam doświadczenia zawodowego?

Nowe zadania wymagają odpowiednich kwalifikacji, instruktażu i oceny zagrożeń. Zgodność z ogólną nazwą zawodu nie uprawnia do powierzenia dowolnej czynności medycznej. Trzeba sprawdzić zakres uprawnień zawodowych, delegowanie czynności i możliwość ich bezpiecznego wykonania.

3. Czy istnieją jakieś szczególne cechy krótkoterminowej zmiany planu służby w Niemczech?

Zmiany grafiku ocenia się według umowy, układu zbiorowego, prawa wydawania poleceń i współdecydowania. Udzielony urlop wypoczynkowy jest co do zasady wiążący: zwykły brak personelu ani ogólna lojalność nie tworzą standardowego prawa odwołania pracownika z urlopu. Czas wolny wynikający z grafiku i urlop to różne sytuacje; wymagania czasu pracy i odpoczynku nadal obowiązują.

4. Czy niemiecki pracodawca może zaplanować minusowe godziny pracy, jeśli obecnie nie ma wystarczającej ilości pracy?

W zasadzie nie. W przypadku, gdy minusowe godziny w Niemczech wynikają tylko z tego, że nie ma wystarczającej ilości pracy, ale zaoferowali się Państwo do pracy, godziny te nie mogą zostać Państwu zaliczone jako minusowe. Pracodawca ma tzw. ryzyko operacyjne i w tych przypadkach musi traktować Państwa godziny jako przepracowane, tzw. zwłoka w przyjęciu pracy.
Uwaga: Jeżeli istnieje w tej sprawie umowa zakładowa lub służbowa lub jeżeli uzgodniono rozliczenie czasu pracy, niemiecka sytuacja prawna może być inna.

5. Czy pracodawca musi przestrzegać liczby pracowników w domach opieki w Niemczech również w czasach korony?

Wymogi obsady i kwalifikacji zależą od rodzaju placówki i właściwych aktualnych przepisów, w tym prawa landowego. Dawne wyjątki pandemiczne z Bremy nie stanowią ogólnej dzisiejszej zasady dla całych Niemiec. Odstępstwo wymaga aktualnej podstawy i ewentualnej decyzji właściwego organu.

6. Czy muszę wykonać test Corona w czasie wolnym od pracy?

Nie, prawo niemieckiego pracodawcy do wydawania poleceń ma również granice. Pracodawca w Niemczech nie ma prawa ingerować w Państwa czas wolny, chyba że istnieją szczególne powody operacyjne, które uzasadniałyby przeprowadzenie testu w czasie wolnym od pracy ze względu na obowiązek lojalności wobec pracodawcy. To musi być zbadane w każdym indywidualnym przypadku, ale prawdopodobnie jest dopuszczalne tylko w absolutnie wyjątkowych przypadkach.

7. Czy na polecenie pracodawcy muszę przenocować w niemieckim zakładzie opieki stacjonarnej?

Nie, prawo Państwa pracodawcy do wydawania poleceń ma swoje granice.

Informacje o dochodach

1. Kiedy mi się należy „premia Corona” w Niemczech?

Opisana tu Corona-Prämie była świadczeniem związanym z dawnym okresem pandemii. Nie jest aktualną coroczną premią należną każdemu pracownikowi opieki. Dla historycznego roszczenia trzeba sprawdzić ówczesne warunki, wypłaty oraz przedawnienie lub terminy wygaśnięcia.

Wcześniejszy opis § 150a SGB XI i okresu od marca do października 2020 r. dotyczył tamtej regulacji. Dzisiejszego prawa do dodatku nie można wywodzić wyłącznie z faktu wykonywania pracy w opiece. Inne dodatki mogą wynikać z umowy, układu zbiorowego lub odrębnego programu.

2. Czy niemieckie pracownice opieki mają prawo do premii za zagrożenie?

Jeżeli nie istnieje rozporządzenie przewidujące taki dodatek: nie. Możliwe jest jednak, że dodatek za ryzyko zostanie przyznany np. na podstawie umowy zbiorowej. Tak jest np. w przypadku TVöD. Dlatego należy sprawdzić w każdym indywidualnym przypadku, czy istnieje podstawa do takiej wypłaty.

3. Czy niemiecki pracodawca może zabronić mi kontynuowania mojej dotychczasowej pracy dodatkowej?

W zasadzie pracodawca może zabronić drugiemu zatrudnienia w Niemczech tylko wtedy, gdy ma to naruszyć jego interesy. W przypadku ryzyka zakażenia przez Coronę można to założyć tylko wtedy, gdy wtórne zatrudnienie stworzyłoby konkretne, a nie tylko abstrakcyjne ryzyko zakażenia. Byłoby tak zapewne w przypadku, gdyby zatrudnienie dodatkowe wiązało się koniecznie z kontaktem z ludźmi, którzy byli ewidentnie zarażeni Coroną. Jeżeli mimo to niemiecki pracodawca zabroni Panu wtórnego zatrudnienia, zdecydowanie zalecamy, aby zasięgnął Pan u nas porady prawnej w języku polskim.