Przekazanie kary pozbawienia wolności z Polski do Niemiec

Spis treści:

1. Wykonanie kary w państwie członkowskim – implementacja decyzji ramowej
2. Wykonanie kary w państwie członkowskim – okoliczności przekazania osoby do Niemiec
3. Wykonanie kary w Niemczech – zgoda osoby skazanej
4. Wykonanie kary w Niemczech – zgoda i decyzja właściwych organów

Zgodnie ze stanowiskiem wypracowanym przez Unię Europejską państwa członkowskie powinny współpracować ze sobą w zakresie uznawania wyroków i wykonywania orzeczonych kar po to, aby ułatwić resocjalizację osoby skazanej. Instrumentem prawnym, który taką współpracę umożliwia jest Decyzja Ramowa Rady Unii Europejskiej 2008/909/WSiSW z dnia 27 listopada 2008 r (dalej: decyzja ramowa). Na mocy decyzji ramowej we wskazanych w przepisach okolicznościach możliwe jest przekazanie orzeczenia do wykonania z jednego państwa członkowskiego do drugiego. Z niniejszego artykułu dowiesz się, kiedy możliwe jest wydanie osoby skazanej w Polsce do więzienia w Niemczech.

Wykonanie kary w państwie członkowskim – implementacja decyzji ramowej

Decyzja ramowa 2008/909/WSiSW reguluje wzajemne uznawanie wyroków skazujących na karę pozbawienia wolności w UE. W Polsce znaczenie mają odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania karnego, w tym art. 611t i następne. W Niemczech główna podstawa przyjęcia wykonania znajduje się w §§ 84 i nast. IRG (Gesetz über die internationale Rechtshilfe in Strafsachen), a nie wyłącznie w StPO.

Wykonanie kary w państwie członkowskim – okoliczności przekazania osoby do Niemiec

Na mocy przepisu art. 611t § 2. wystąpienie przez sąd polski o wykonanie orzeczenia w innym państwie członkowskim może nastąpić nie tylko z urzędu, ale również na wniosek Ministra Sprawiedliwości, właściwego sądu lub innego organu państwa członkowskiego (np. Niemiec) lub samego skazanego. Zgodnie z § 3. art. 611t sąd kieruje rzeczone wystąpienie do właściwego sądu lub organu:

1. państwa członkowskiego, którego skazany jest obywatelem i w którym posiada stałe lub czasowe miejsce pobytu,
2. państwa członkowskiego którego skazany jest obywatelem i w którym nie posiada stałego lub czasowego miejsca pobytu, lecz na podstawie prawomocnej decyzji będzie do niego wydalony po odbyciu kary lub zwolnieniu z zakładu karnego,
3. innego państwa członkowskiego, za zgodą właściwego sądu lub innego organu tego państwa — z uwzględnieniem ogólnych warunków wystąpienia.

Warunek pobytu skazanego w Polsce lub w państwie, do którego kieruje się wystąpienie, trzeba uwzględnić dla całego art. 611t § 3. Sąd umożliwia skazanemu przebywającemu w Polsce zajęcie stanowiska także w sprawie przekazania; wymóg wysłuchania trzeba odróżnić od wymagania jego zgody. Na mocy powyższych przepisów przekazanie orzeczenia do wykonania w Niemczech jest możliwe nie tylko wówczas, gdy skazany ma niemieckie obywatelstwo. Może się zdarzyć, że osobą przekazywaną jest osoba innej narodowości. O tym, czy przekazanie można w danych okolicznościach przeprowadzić powinny decydować względy resocjalizacyjne – przekazanie jest uzasadnione wówczas, gdy istnieje prawdopodobieństwo, że ułatwi ono resocjalizację osoby skazanej. Warto na marginesie dodać, że gdy w grę wchodzi wykonanie kary w Niemczech, organem, do którego powinien wystąpić polski sąd jest niemiecka prokuratura.

Wykonanie kary w Niemczech – zgoda osoby skazanej

Co do zasady warunkiem wystąpienia sądu polskiego o wykonanie orzeczenia w innym państwie członkowskim jest zgoda osoby skazanej (art. 611t § 1.). Od zasady tej istnieją jednakże trzy wyjątki. Zgodnie z art. 611t § 5. zgoda skazanego na przekazanie nie jest wymagana, w wypadku gdy orzeczenie jest przekazywane do:

1. państwa członkowskiego, którego skazany jest obywatelem i w którym posiada stałe lub czasowe miejsce pobytu;
2. państwa członkowskiego, do którego skazany będzie wydalony po odbyciu kary lub zwolnieniu z zakładu karnego na podstawie prawomocnej decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu;
3. państwa członkowskiego, do którego skazany zbiegł z obawy przed toczącym się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej postępowaniem karnym lub obowiązkiem odbycia orzeczonej kary.

Samo niemieckie obywatelstwo nie oznacza automatycznie braku wymogu zgody skazanego. Trzeba zbadać całą właściwą przesłankę, np. obywatelstwo łącznie z zamieszkaniem w państwie wykonania, wydalenie lub ucieczkę. Zgoda skazanego i zgoda państwa wykonania są odrębnymi kwestiami.

Wykonanie kary w Niemczech – zgoda i decyzja właściwych organów

Uprzednia zgoda państwa wykonania z art. 611ta § 1 k.p.k. dotyczy wystąpienia na podstawie art. 611t § 3 pkt 3; w pozostałych przypadkach można zwrócić się o opinię. Trzeba odróżnić tę zgodę od późniejszego rozstrzygnięcia o uznaniu i wykonaniu wyroku. W Niemczech w postępowaniu uczestniczą właściwa prokuratura i sąd; warunki uznania i wykonania oraz przeszkody wynikają z IRG i prawa UE. Nie jest to dowolna zgoda udzielana wyłącznie na prośbę skazanego. Znaczenie mają m.in. prawomocność wyroku, pozostała kara, wymagane zaświadczenie, więzi z Niemcami i przesłanki odmowy. Celem jest ułatwienie resocjalizacji, ale zamieszkanie rodziny w Niemczech samo nie gwarantuje przeniesienia.

Weryfikacja wskazanych zagadnień: 3 października 2026 r. Źródła: Kodeks postępowania karnego, art. 611t.