Spór z niemieckim producentem — klienci, magazyn i koniec współpracy

Niemiecki producent zmienia zasady, wypowiada umowę albo zaczyna sprzedawać bezpośrednio Twoim klientom. Tobie zostaje magazyn, zobowiązania serwisowe i pytania o już złożone zamówienia. Samo żądanie odszkodowania nie rozwiązuje całego problemu. Dobrze przygotowany plan zakończenia współpracy obejmuje zarówno pieniądze, jak i obowiązki, które mogą trwać po ostatniej dostawie.

Kim jesteś w tej współpracy?

  • Dystrybutor lub sprzedawca: zwykle kupuje i odsprzedaje we własnym imieniu oraz na własny rachunek. Trzeba zbadać faktyczny model, nie tylko nazwę umowy.
  • Handelsvertreter — agent handlowy, często nazywany przedstawicielem handlowym: samodzielny przedsiębiorca, któremu stale powierzono pośredniczenie przy zawieraniu transakcji na rzecz innego przedsiębiorcy lub ich zawieranie w jego imieniu. Nie należy utożsamiać go z pracownikiem sprzedaży albo pośrednikiem przy pojedynczej transakcji. Podstawa: § 84 HGB.
  • Kupujący przy pojedynczych dostawach: może mieć roszczenia z konkretnych zamówień, nawet jeśli nie zawarto szerokiej umowy dystrybucyjnej.

Jedna firma może występować w różnych rolach przy różnych produktach. W przygotowaniu rozdziel te relacje.

Czy niemiecki producent oznacza automatycznie niemieckie prawo?

Nie. Sprawdź klauzulę wyboru prawa, sądu lub arbitrażu i ustal rzeczywisty rodzaj umowy. Przy braku wyboru prawa rozporządzenie Rzym I zawiera m.in. odrębną regułę dla umowy dystrybucji, opartą na miejscu zwykłego pobytu dystrybutora, z dalszymi warunkami i wyjątkami. Nie wolno wyciągać wniosku tylko z adresu producenta. Podstawa: rozporządzenie Rzym I, art. 3–4.

Prawo właściwe i sąd właściwy to dwa różne pytania. Umowa ramowa i poszczególne międzynarodowe umowy sprzedaży mogą wymagać odrębnej oceny, w tym zastosowania CISG. Zachowaj wzorce i potwierdzenia zamówień, a nie tylko podpisaną pierwszą stronę umowy.

Sprawdź także skuteczność wypowiedzenia, zachowanie terminu i zakres uzgodnionej wyłączności lub ochrony klientów. Bezpośrednia sprzedaż producenta może być dozwolona albo naruszać konkretne zobowiązanie — potrzebna jest treść umowy i opis rzeczywistych działań.

Magazyn: kto odbierze niesprzedane towary?

Samo zakończenie współpracy nie tworzy powszechnego prawa do zwrotu całego zapasu producentowi. Sprawdź zasady odkupu, własność, zastrzeżenia własności, obowiązkowe stany magazynowe, termin przydatności i warunki sprzedaży po zakończeniu umowy. Oddziel towary wolne od wad, reklamowane, demonstracyjne, części zamienne i rzeczy należące do drugiej strony.

Do negocjacji przygotuj ilość, datę zakupu, cenę nabycia, stan oraz źródło wartości. Cena katalogowa nie jest automatycznie wartością możliwą do odzyskania. Nie mieszaj EUR i PLN ani kwot netto i brutto w jednym nieopisanym zestawieniu.

Co z klientami, reklamacjami i serwisem?

Zakończenie umowy z producentem nie usuwa automatycznie Twoich zobowiązań wobec klientów, którym sprzedałeś produkt. Sporządź listę otwartych zamówień, reklamacji, gwarancji i obowiązków serwisowych. Ustal dostęp do części, dokumentacji, oprogramowania, oznaczeń i wsparcia technicznego. Warunki gwarancji producenta trzeba odróżnić od odpowiedzialności sprzedawcy wobec klienta.

Przekazanie bazy klientów wymaga również sprawdzenia podstawy i zakresu udostępnienia danych. Nie wysyłaj pełnej bazy „dla uspokojenia sytuacji” bez ustalenia celu, obowiązku i zabezpieczeń. W formularzu poniżej wystarczy opis kategorii dokumentów i problemu, bez danych klientów.

Czy dystrybutorowi należy się Ausgleich jak przedstawicielowi handlowemu?

Nie automatycznie. Najpierw trzeba ustalić, czy stosuje się prawo niemieckie. § 89b HGB reguluje roszczenie wyrównawcze przedstawiciela handlowego, pod określonymi warunkami i z wyłączeniami. W niektórych relacjach dystrybucyjnych rozważa się zastosowanie analogiczne, ale wymaga to zbadania modelu współpracy, włączenia do organizacji sprzedaży i sytuacji dotyczącej klientów. Samo używanie słowa „dystrybutor” lub pozyskanie wielu klientów nie wystarcza.

To nie jest automatyczna odprawa w wysokości rocznego obrotu. Dla objętego przepisem agenta limit odnosi się do przeciętnej rocznej prowizji lub innego wynagrodzenia z ostatnich pięciu lat, a przy krótszej działalności — z tego krótszego okresu. Limit nie jest kwotą automatycznie należną. Jeżeli zastosowanie ma § 89b HGB, ważny jest m.in. roczny termin zgłoszenia roszczenia po zakończeniu umowy. Znaczenie ma też to, kto i dlaczego zakończył umowę: wypowiedzenie przez agenta co do zasady wyłącza roszczenie, z ustawowymi wyjątkami. Nie można go skutecznie wyłączyć z góry wobec agenta. Inne żądania mogą mieć inne terminy. Nie czekaj z oceną do wyprzedania magazynu.

Plan negocjacji: nie sprowadzaj wszystkiego do jednej kwoty

  1. Cel konieczny: np. możliwość wykonania istniejących zamówień i obsługi reklamacji.
  2. Cel finansowy: rozliczenie faktur, prowizji, odkupu towarów lub odrębnie ocenianych roszczeń.
  3. Warunki przejściowe: okres sprzedaży zapasu, części, serwis i dostęp do dokumentacji.
  4. Ryzyka ugody: zrzeczenia, poufność, odpowiedzialność za klientów, koszty i terminy.
  5. Zakres zlecenia: analiza umowy, negocjacje i proces to różne etapy; oferta powinna jasno mówić, co obejmuje.

Zbierz umowę, aneksy, wypowiedzenie wraz z dowodem otrzymania, dane magazynowe, otwarte zamówienia i dotychczasowe propozycje rozliczenia. Do sprawdzenia planu nie są potrzebne na początek wszystkie dane osobowe klientów.

Przygotuj plan do oceny prawnika

Karta poniżej pozwala spisać cele, obowiązki i dokumenty. Nie oblicza roszczenia wyrównawczego (Ausgleich) ani nie przesądza o obowiązku odkupu magazynu. Możesz pobrać ją bez podania nazwiska lub dobrowolnie przesłać przygotowane odpowiedzi do bezpłatnej wstępnej oceny. Zobaczysz podsumowanie przed potwierdzeniem; zakres odpłatnych czynności uzgadnia się osobno. Zapytanie nie zachowuje terminu.

Jeżeli głównym problemem jest przejęcie klienta lub pracownika, pomocny jest również poradnik o klauzulach ochronnych i dowodach. Ogólny zakres pomocy opisujemy w dziale usług dla firm.

Bezpłatny pierwszy etap służy ustaleniu, czy i w jakim zakresie kancelaria może pomóc. Analiza dokumentacji i dalsze działania wymagają osobnego uzgodnienia zakresu i kosztów.

Stan prawny sprawdzony: 3 października 2026 r.

Zastosuj poradnik do własnej sprawy: uporządkuj fakty i dokumenty. Kartę możesz zapisać dla siebie lub dobrowolnie przekazać do bezpłatnej wstępnej oceny.

Ta karta wymaga JavaScript. Możesz też opisać sprawę przez formularz bezpłatnego zapytania.